Senin, 23 Februari 2026

Petirtaan Jolotundo: Keabadian Air Para Dewa di Lereng Suci Gunung Penanggungan

Oleh: Eyang Ananta Prabhavasta — Sejarawan Arkeologi Nusantara, Spiritualis

📅 23 Februari 2026 | 🏛️ Situs Arkeologi | 💧 Petirtaan | ⛰️ Gunung Penanggungan
Menyongsong Kebangkitan Nusantara
Petirtaan Jolotundo tampak dekat
Candi patirtan Jolotundo dari dekat — Air suci yang tak pernah kering sejak abad ke-10
"Banyu suci iki ora mung ngresiki raga, nanging uga nyucekake jiwa. Jolotundo minangka pepadanging ati kang golek pitulungan."
🪶 TELUSUR MAJAPOST

Ing lereng Gunung Penanggungan sing megah, ana sawijining situs sing dadi saksi bisu keagungan peradaban Jawa Timur: Petirtaan Jolotundo. Ora mung ditinggalake minangka tumpukan watu, Jolotundo isih urip nganti saiki—banyune sing bening tansah mili, ngelingake kita marang kawicaksanan leluhur sing ora mung mbangun candi, nanging uga mbangun sistem sing bisa awet nganti atusan taun.

📜 SEJARAH PETIRTAAN JOLOTUNDO

Petirtaan Jolotundo dibangun ing taun 977 Masehi (899 Saka), ing masa transisi kekuasaan Jawa Timur, nalika Dinasti Isyana lagi jaya. Angka taun iki penting banget amarga mbantah sawetara teori sing ngubungake Jolotundo karo tokoh-tokoh sing lair sawise taun iki.

Nama Situs: Petirtaan Jolotundo

Lokasi: Lereng Gunung Penanggungan, Jawa Timur

Tahun Pembuatan: 977 M (899 Saka)

Masa: Dinasti Isyana, era Raja Makutawangsa Wardhana

Kualitas Air: Terbaik kedua di dunia setelah Zamzam

Fungsi: Pemandian suci, tempat penyucian diri, pertapaan

Batu andesit reruntuhan candi Jolotundo
Batu andesit reruntuhan candi — Saksi kejayaan arsitektur Jawa Timur abad ke-10

💧 KUALITAS AIR: WARISAN TEKNOLOGI LELUHUR

Salah sawijining keajaiban Jolotundo sing paling nggumunake yaiku kualitas banyune. Pengujian nuduhake yen banyu Jolotundo tetep bening tanpa endapan sanajan wis disimpen pirang-pirang taun. Iki sing ndadekake Jolotundo dipercaya duwe kualitas banyu paling apik nomer loro ing donya sawise Air Zamzam.

Leluhur kita ora mung milih lokasi kanthi acak. Jolotundo dibangun ing lereng Gunung Penanggungan sing nduweni sistem hidrologi alami sing luar biasa. Banyu sing metu saka sumber-sumber ing gunung mili liwat lapisan-lapisan watu sing nyaring kanthi alami, ngasilake banyu sing bening lan sugih mineral.

Gerbang patirta Jolotundo
Gerbang patirta Jolotundo — Pintu masuk menuju kesucian

🏛️ ARSITEKTUR SUCI: REPLIKA GUNUNG MAHAMERU

Desain Jolotundo ora sembarangan. Konsep Samudra Mantana (pengadukan samudra) diwujudake ing tata letak lan pancuran banyu. Pancuran utama sing metu saka tembok watu melambangake Gunung Mahameru, gunung suci sing dadi pusat alam semesta mitologi Hindu.

Ing sisih kiwa lan tengen, ana pancuran-pancuran liyane sing nglambangake gunung-gunung cilik ing sakubenge Mahameru. Kabeh rancangan iki nduweni tujuan kanggo nggawe replika miniatur alam semesta (mandala) ing ngendi para pertapa lan raja bisa nglakoni ritual penyucian diri.

Jalan masuk Petirtaan Jolotundo
Jalan masuk menuju Jolotundo — Melintasi waktu menuju peradaban masa lalu

📖 RELIEF MAHABHARATA TERTUA

Jolotundo nyimpan relief Mahabharata paling tuwa ing Nusantara. Ana 16 panel relief sing nyritakake crita-crita saka wiracarita India. Panel 1-13 njupuk crita saka Mahabharata, dene panel 14-16 saka crita Khatasarisagara.

Salah siji relief sing misuwur yaiku crita Dewi Mrgayawati lan Udayana. Iki sing ndadekake sawetara peneliti ngira yen Jolotundo ana hubungane karo Raja Udayana saka Bali. Nanging, angka taun 977 M nuduhake yen Jolotundo wis dibangun sadurunge raja iki lair. Jeneng "Udayana" sing ana ing relief bisa uga mung minangka petunjuk crita, dudu jeneng raja.

Pemandangan Petirtaan Jolotundo
Suasana Jolotundo — Keheningan yang menyatu dengan alam

🧘 FUNGSI SPIRITUAL HINGGA KINI

Gunung Penanggungan ing jaman kuna diarani Gunung Pawitra, gunung suci sing dipercaya minangka panggonan para dewa lan leluhur. Jolotundo dumunung ing lerenge, dadi panggonan sing pas kanggo para pertapa lan wong-wong sing golek penyucian diri.

Nganti saiki, akeh wong sing teka menyang Jolotundo ora mung kanggo ndeleng kaendahane, nanging uga kanggo melu ritual penyucian diri. Banyu sing mili dipercaya nduweni berkah lan bisa ngresiki jiwa. Jolotundo isih urip—banyune mili, wong-wong teka, lan donga-donga dipanjatake ing sacedhake sumber suci iki.

🔍 TELUSUR LEBIH DALAM

Sawise ngerti sejarah Jolotundo, coba renungake:

  • ❓ Kepiye carane leluhur kita bisa mbangun sistem hidrologi sing awet nganti atusan taun, tanpa teknologi modern?
  • ❓ Apa makna spiritual saka banyu suci ing Jolotundo kanggo masyarakat Jawa kuna lan saiki?
  • ❓ Saka kedadeyan iki, apa sing bisa disinaoni babagan hubungan manungsa, alam, lan spiritualitas?
"Banyu Jolotundo mili tanpa kendhat—kaya kawicaksanan leluhur sing tansah mili ing urip kita, yen kita gelem nyedhak lan ngombe."

🏮 KESIMPULAN

Petirtaan Jolotundo minangka warisan leluhur sing ora mung megah ing arsitektur, nanging isih migunani nganti saiki. Dheweke dadi saksi yen wong Jawa kuna wis nduweni kawruh teknologi sing dhuwur, nanging tetep ngelingake yen teknologi kudu selaras karo alam lan spiritualitas.

Banyu Jolotundo sing mili nganti saiki minangka pesan saka jaman kuna: yen leluhur kita ora mbangun kanggo awake dhewe, nanging kanggo generasi-generasi sing bakal teka. Jolotundo dudu kuburan watu, nanging sumber urip sing isih nyritakake babagan keagungan, kawicaksanan, lan katresnan marang alam.

"Jolotundo — banyu suci, ati kang resik, warisan abadi."
📘 Facebook 🐦 Twitter 📱 WhatsApp

🔗 Baca Juga:

📚 Referensi: Stuterheim, Bosch, penelitian arkeologi Jolotundo, kajian sejarah Dinasti Isyana, sumber-sumber sejarah Jawa Timur, tradisi lisan masyarakat sekitar Gunung Penanggungan.

🏛️ MAJAPOST — Majapahit Official Story. Mewarisi Api Pelopor Nusantara • Menelusuri Jejak Situs, Spiritualitas, dan Peradaban.

📌 Playlist Tutur Tinular
🔍 #Jolotundo #Petirtaan #GunungPenanggungan #SitusKuno #AirZamzam #ArsitekturJawa #EyangAnantaPrabhavasta

© 2026 MAJAPOST — Majapahit Official Story. Pusaka Obor Suryatikta: Menerangi Jejak Situs, Menjaga Marwah Bangsa.

"Dari masa silam, untuk masa depan yang terang."

⚠️ MAJAPOST — Majapahit Official Story. Gambar-gambar dokumentasi dari situs Petirtaan Jolotundo.

Postingan Terkait

Tidak ada komentar:

Posting Komentar

Smart Recommendations

Database Artikel

    paling banyak dibaca